Waxaa lees weydiiyaa maxaa degmada cadaado gaarsiiyay in ey gaartay horumar lagu farxo oo maanta ey leedahay isbitaallo iyo isguula casriya iyo horumar dhankasta ah halka degmada cadale, ceeldheeriyo aadanyabaal eysan eheyn meel wax horumar ah ka jiro.

Jawaabtu waa iska caddahay waxeyna tahay in degmada cadaado ey leedahay dad adduunyada meelkastoo ey ku noolyihiin ka fikiraaya horumarkeeda halka degmooyinka ceeldheer cadale iyo aadanyabaal dadkoodii oo ah dadka ugu hantida badan soomaalaiya ey iska ailaabeen iney dhistaan horumariyaanna deeganadooda balsa taas bedelkeedaey dowladda dhexe ka sugaayaan iney degmooyinkooda horumar ka sameyso taasoo ah riyo lagusoo lugo,ay 53 sano haddaba maxaa la gudboon dadka dega gobolada dibu dhaca weynu ku dhacay ee aan kor kusoo sheegnay??

Waxaa la gudboon arimaha soo socda:-

1- In ey booqdaan deegaanada dadkoodu ka shaqeesteen oo manta maraaya heerka lagu faanikaro ee aan kor kusoo sheegnay si ey uga qaataan istiraatiijiyada ey ku horamariyeen deegaanadooda iyo sida ey isugu xireen bulshadooda gudaha iyo dibaddaba ugana wada qeyb qaateen horumarkaas.

2-In dadka dega deegaanadaas dibu dhaca weynu ku dhacay ey shirar waaweyn oo ey kasoo qeybgalaan dhamaan dadka ku abtirsada degmooyinkaasu isugu yimaadaan una sameestaan deegaanadooda maamullo ey doorteen oo ey horkacaayaan dad naftooda iyo wakhtigooda u huraaya iney dadkooda horumar gaarsiiyaan oo mutadawiciin ah isuguna jira dhamaan qeybaha bulshada sida aqoonyahanka, ganacsatada,siyaasiyiinta, culumada, dhaliyarada,saraakiisha iyo gabdhaha si dar dar loo geliyo howlaha loogana wada qeyb qaato.

3- In xisaab dhaqaale loo furo maamulka gobal kastalagana baahiyo meediyaha si dadka ku abtirsada goboladaas oo adduunyada dacaladeeda jooga ey uga qeyb qaataan iyadoo dhaqaalaha loo dhiibaayo dad aad loogu kalsoonyahay oo ganacsato iyo aqoonyahan ah.

4- In wasaaradda arimaha gudaha loosoo gudbiyo maamuladaas markii lagu dhawaaqo looguna yeero kasoo qeyb galka caleemasaarka maamuladaassi ey wada shaqeyn u yeeshaan iyaga iyo wasaaraddu isagana kaashadaan horumarka dalka.

5- In gobolkastaahu si ow isugu filnaado uu diyaarsado miisaaniyaddiisa dhaqaale si uu u bixiyo mushaaraadka ciidankiisa iyo shaqaalaha maamulka waa in uu abuuraa ilihii dhaqaalaha sidii dekado,wershado,iyo canshuur guud oo laga qaado deegaanada gobolka hoosyimaado.

Haddaba waxaa loo baahanyahay in deegaanada banaadir,shabeelada dhexe,shabeelada hoose gobolka xeebta ee cowl amaba mareeg shabeelada sare iyo hiiraan 6-daas gobol oo lagu tilmaamo gobolada ugu hodonsan wadanka marka laga reebo jubada hoose oo iyaduna lamid ah goboladaan waxaa la gudboon dadka dega iney sidaan isu dhaamaan iskana daayaan eedeynta dowladda dhexe ee iyagu ey wax qabsadaan iyagoo taageersan dowladdooda lana socodsiinaaya hadba meesha wax u maraayaan waxaana la hubaa in wadanku uu horumar deg dega ku tilaabsanaayo haddii gobolada dibu dhucu ku dhacay oo dadkoodu hurdaan ey hurdada ka toosaan sidi walaalohooda isku tashaday gaarsiiyayna deegaanadoodain maanta madaxda adduunku booqaneyso taakuleyn dhankastaana la dultaagantahay horay ayaa soomaalidu ugu mahmaahday nin qada heestaa casho loogu daraa.
Ilaahey waxaan weydiisaneynaa inuu dalkeena noo xifdiyo dadkiisana xaqa tuso kuna ilhaamiyo danohooda iyo dabciga iskaashiga oo umaduhu ku horamaraan.

Walaal wixii tusaala iyo ku derid ah kusoo dir